Γεώργιος Κακής Κωνσταντινάτος: Θα παίξουμε, αυτό που δεν θα ερμηνεύσουμε

Θα παίξουμε, αυτό που δεν θα ερμηνεύσουμε·

ισχύει όχι μόνον για την σκηνή, μα και για την ζωή·

τη μεγάλη ζωή·

και αυτή είναι η κύρια οδηγία που δίνω στους ηθοποιούς μου :

Θα παίξουμε, αυτό που δεν θα ερμηνεύσουμε.

Αυτός που έδωσε τη ζωή είναι ανερμήνευτος,

και η δημιουργία του ανερμήνευτη κι αυτή·

και όσα και να ανακαλύψουμε, Αυτός, κρατάει μιάν ακόμα έκπληξη, μιά ατελεύτητη ακόμα σειρά εκπλήξεων.

Αναλώνεται η επιστήμη, ιδιαίτερα ημερών μας…    (που δεν υπάρχει πόρισμα της, που στο παρελθόν να μην έχει υποστηριχθεί το αντίθετο του)

…με αλαζονεία και έπαρση, να κατακτήσει τη γνώση·

ενώ έχει γίνει ήδη κατανοητό από αληθινά σοφούς επιστήμονες πως όσο μεγαλώνει η γνώση τόσο μεγαλώνει η άγνοια·

 και μ’αυτήν την συνθήκη εις γνώσιν τους μπαίνουν στον επιστημονικό στίβο.

Αναλώνονται με συστήματα και τεχνικές, στον θεατρικό στίβο παγκοσμίως

-εξορίζοντας συνήθως την συγκίνηση- να δουν και να αναλύσουν τούς χαρακτήρες, τούς ρόλους που θα ερμηνεύσει ένας ηθοποιός.

Τούς βάζουν πάνω σε επιστημονικό θεατρικό ανατομικό κρεββάτι, και ξεκινούν να ανακαλύψουν τον ρόλο…

 …Μάς θυμίζει αυτό την Γερμανική Θεολογική Σχολή, που πριν καμμιά δεκαπενταριά χρόνια, ανατέμνοντας τον Ιησού Χριστό σε Θεολογικό επιστημονικό κρεββάτι Προκρούστη, κατέληξε, με “υπευθυνότητα”, στο λογικό και χωματένιο συμπέρασμα πως ο Χριστός δεν αναστήθηκε και πως η λεγομένη Ανάσταση του είναι συμβολική… : Θλιβερή κατάληξη τού ουμανισμού, που δεν είναι θεανθρωπισμός, και δεν πάει πέρα από το χώμα τη φθορά και τον θάνατο.

Έτσι και οι ρόλοι τής χωρίς ψυχή έρευνας και αλαζονικής ανατομίας, δεν ανασταίνονται, και δεν παρασταίνονται, ποτέ.

 Κι οι πραγματικοί ηθοποιοί αναπτύσσουν μιά διπλή ιδιότητα : Αφ’ενός την προσποίηση “κατανόησης” προς τον σκηνοθέτη αν αυτός αρλουμπολογεί, και πρακτικά δεν ξέρει να ανοίξει τον ηθοποιό κ να τον βοηθήσει· αφ’ετέρου την ανάπτυξη τού δικού τους εσωτερικού προσωπικού τρόπου, με τον οποίο τα βγάζουν πέρα πάνω στη σκηνή.

Φυσικά και υπάρχει και η έρευνα, και η ανάλυση, και η σύνθεση, και οι τεχνικές, και η γνώση, και οι γνώσεις ανθρωπολογίας για το πώς λειτουργεί η φωνή και το ανθρώπινο σώμα…

(πριν ασχοληθεί κανείς με την ενσάρκωση ανθρωπίνων χαρακτήρων, που είναι μιά ιερή διαδικασία, μιά που οι χαρακτήρες αυτοί φέρουν μέσα τους τα έλκη τής Ανθρωπότητας, θά’πρεπε να παρακολουθεί τον πρώτο χρόνο τής ιατρικής σχολής, όπως και να πηγαίνει για ένα χρόνο σε μοναστήρι, για να μάθει, πριν μιλήσει, την σιωπή, την εσωτερικότητα, την ακρίβεια, και την τελετουργία)

… αλλά δεν μπορούν όλα αυτά που προαναφέραμε, η έρευνα και η γνώση, να υπερκαλύπτουν, να μπαζώνουν, τον ζωντανό, τον αυθεντικό, τον πηγαίο τρόπο, που έπαιζαν κάποτε τα παιδιά στις γειτονιές, και μέσα απ’τα παιχνίδια τους ενσάρκωναν βασιλιάδες, κορόϊδα, ή γάτες και ποντίκια.

Γι’αυτό και η δεύτερη μεγάλη οδηγία που δίνω στους ηθοποιούς μου, είναι η :  Θα παίξουμε σαν παιδιά·   που είναι ουσιαστικά η προέκταση τής πρώτης :    Θα παίξουμε αυτό που δεν θα ερμηνεύσουμε.

Ανερμήνευτοι λοιπόν οι ηθοποιοί, ως άνθρωποι δημιουργήματα τού ανερμήνευτου Θεού· ανερμήνευτοι και οι ανθρώπινοι χαρακτήρες των θεατρικών έργων·

 γι’αυτό και μέσα από όλη την έρευνα και την μελέτη μας, σαν απόσταγμα, αυτό που θα παρουσιάσουμε στη σκηνή ή στη σκηνή τής ζωής, είναι, να ζήσουμε, να παίξουμε, αυτό που δε θα ερμηνεύσουμε.

Γι’αυτό και προτιμώ να εισάγω τούς ηθοποιούς μου στον ρόλο, εκτός άλλων τρόπων, ζωγραφίζοντας τους τον ρόλο.

Μερικές φορές μάλιστα, μόνον ζωγραφίζοντας τους τον :

 ~Να η μορφή τού ρόλου …   δες τον … τι σού βγάζει … πως περνάει μέσα σου …  πως περπατάει … πως μιλάει …  τι σκέπτεται … τι έφαγε …

  Είναι μιά πολύ γόνιμη διαδικασία· αποφεύγοντας λόγια περιττά, που δύσκολα γίνονται και κατανοητά. Τού τον ζωγραφίζεις τού ηθοποιού τον ρόλο!

Στο παρελθόν είχα κάνει και μιά μικρή έκθεση με ζωγραφιές μου από ρόλους.

 Γιατί τις ζωγραφιές τις κρατάω. Είναι σα να λέω τού ηθοποιού, πως κάπου, στο ερμάρι τού δημιουργού, είναι φυλαγμένη όλη η ζωή σου… αυτήν για την οποία δε μπόρεσες ν’ακούσεις όσο χρειαζόταν τον Αλεξανδρινό ποιητή στο “Όσο μπορείς” να σού λέει…

«Κι αν δεν μπορείς να κάμεις την ζωή σου όπως την θέλεις, τούτο προσπάθησε τουλάχιστον όσο μπορείς: μην την εξευτελίζεις μες στην πολλή συνάφεια του κόσμου,  μες στες πολλές κινήσεις κι ομιλίες.

Μην την εξευτελίζεις πηαίνοντάς την, γυρίζοντας συχνά κι εκθέτοντάς την στων σχέσεων και των συναναστροφών την καθημερινήν ανοησία, ως που να γίνει σα μια ξένη (η ζωή σου) φορτική.»

Κι αν ο θνητός δημιουργός νοιάζεται για τα πλάσματα του (που τού τα αλώνουνε) πόσο περισσότερο ο Αθάνατος·  ο Θεός των θαυμασίων και των θαυμάτων.

Ω και καθόλου δεν ανησυχώ πως οι άθεοι φίλοι μου δεν με καταλαβαίνουν.  Μιά που κάθε άθεος πιστεύει όχι σε μικρά, μα σε πολύ μεγάλα θαύματα, όπως το απέδειξε ένας αστροφυσικός σε άθεο φίλο του, που όταν ένα πρωί τον επισκέφθηκε τού έδειξε ένα τέλεια συναρμοσμένο σε σφαίρα τέχνημα, να αποτυπώνει τρισδιάστατα το σύστημα τού Σύμπαντος, με τούς πλανήτες και τις τροχειές τους υλοποιημένες από συρματόσχοινα,   καί όλα αυτά ταυτόχρονα αρμονικά να γυρνάνε.

~«Δες τι βρήκα σήμερα το πρωί πάνω στο γραφείο μου ! Όλο αυτό έγινε μόνο του χθές το βράδυ !»

~«Άντε βρε…! Πώς θα μπορούσε…;» είπε ο άθεος

~«Εδώ βρε σύ πιστεύεις πως ολόκληρο το σύμπαν έγινε μόνο του, και για ένα μικρό του ασήμαντο τέχνημα, δυσκολεύεσαι να πιστέψεις το ίδιο ;»  απήντησε ο αληθινός επιστήμονας

Αν… ανερμήνευτοι… οι τρόποι, κι οι ιδιοτροπίες, οι ασυνέχειες, κι οι αντιφάσεις ενός ανθρώπου… είναι γιατί ο πραγματικός του δρόμος είναι η θέωση …   κι όλα τα παραπάνω, ήχοι και θόρυβοι, ενός αόρατου εργαστηρίου, πάνω στο σμίλεμα, αυτής τής διαδικασίας :   Από κάμπια να βγει πεταλούδα.

Προεικόνιση τής θέωσης, είναι κατά ένα τρόπο η θέαση τού σκηνικού ανθρώπου πάνω στη σκηνή, μιά περίβλεπτη από όλους δημόσια έκθεση-εξομολόγηση του, σώματος και τού πνεύματος.

Θεός, εκτός των άλλων, σημαίνει και αυτόν που θεάται από όλους.  Τηρουμένων των αβυσσαλέων αναλογιών, ο σκηνικός άνθρωπος το πετυχαίνει αυτό επί σκηνής· στέκεται σαν μικρός θεός.

  Δεν τού μένει, παρά ορθώνοντας το κεφάλι του στον Ουρανό, σκύβοντας το παράλληλα, όσο χρειασθεί στη γή, να βρει στούς εγγεγραμμένους -και πάνω και κάτω- κώδικες τής Ορθοδοξίας, την πληροφορία, πως σκοπός τής ζωής τού Ανθρώπου, είναι το να γίνει θεός κατά χάριν· να τού χαρίσει δηλαδή τη θέωση, Αυτός που είναι Θεός από την φύση Του.

Η γνώση πως στον κάθε άνθρωπο -μοιραία, στον κάθε ρόλο- συντελείται μιά τόσο βαθειά ανατομία, κάνει τον Πατέρα Γεράσιμο Φωκά, με αληθινό σεβασμό προς τον κάθε άνθρωπο και τον δρόμο του, να μην ήθελε και να μην είχε “αντιπροσώπους”, αποκλειστικότητες και “μερικές φιλίες”·

 “Μερικές φιλίες” είναι ένας όρος που εισάγει ο Μέγας Βασίλειος, και που σημαίνει να αγαπάς κάποιον περισσότερο από έναν άλλο· αυτό λέγεται “μερική φιλία” -που όλοι την κάνουμε- και όχι ολοκληρωτική, φιλία και αγάπη πρός όλους, όπως θα έπρεπε κανείς έτσι να λειτουργεί·

ακριβώς όπως ένας πραγματικός ηθοποιός, ερμηνεύει για τούς πάντες, όλους όσους βρίσκονται από κάτω και τον παρακολουθούν, ακόμα και για όσους δεν βρίσκονται εκεί·

 η παράσταση φθάνει και σ’αυτούς, καθώς με υπερβατικό αλλά και πραγματικό, τρόπο απλώνεται σ’όλη την πόλη…

-έχουμε μιλήσει σε άλλο κείμενο μας γιά το πώς γίνεται αυτό, και μάλιστα επιστημονικά-

…καί ή ευεργετεί… ή αφήνει πνευματικούς μώλωπες στην πόλη,    που τούς βρίσκει μπροστά της, ακόμα κι αν ποτέ δεν είδαν οι άνθρωποι της, την επισυμβαίνουσα παράσταση.

Τίποτα μέσα στη ζωή δεν είναι απλό. Το ίδιο και στη σκηνή.

 Οι σκηνικοί τραγικοί νόμοι και η επιρροή τους, ισχύουν από το πρώτο βήμα μέσα στη σκηνική θάλασσα.

Στην κωμωδία -που δεν είναι, παρά η άλλη πλευρά τής τραγωδίας- το ίδιο.

Οι ανθρώπινοι χαρακτήρες, όπως και ο δικός μας, πάνω στην παγκόσμια σκηνή τής υφηλίου, είναι τόσο σύνθετοι, ώστε να ισχύει γι’αυτούς τόσο πολύ, το λαϊκό, αν δεν μπορείς να το πεις, ζωγραφισέ το.

Ανερμήνευτος εσύ… ανερμήνευτος κι ο άλλος… ότι έχεις να πεις ζωγράφισε τού το… (κι η ζωγραφική, μιά προσευχή τής ψυχής μέσα στη νύχτα τού κόσμου, είναι) κι έχει ο Θεός…!     Ο ανερμήνευτος…!

Υστερόγραφο.  Τα πιό πάνω, είναι υλικό μου από θεατρικό σεμινάριο* που είχα πραγματοποιήσει το 2016 στον εικαστικό χώρο τής Μαρίνας Στελλάτου.

Αφορμή για να ξανά-αναφερθώ και πάλι σ’αυτό το υλικό, το σχεδίασμα μου αυτό που βγήκε από τα χέρια μου και επισυνάπτω

(το κείμενο ακολούθησε… κάθε φορά ότι έχουμε να πούμε το λέμε με καινούργιο τρόπο),

και είναι σχεδίασμα για τον ρόλο ενός ηθοποιού μου, που έφυγε για πάνω, με καρφιτσωμένο στα κουρασμένα ρούχα του,

το “Όσο μπορείς” τού Καβάφη .

Αφορμή ακόμη, και σκηνικοί φίλοι μου, ετών και νέοι, από την Κεφαλλωνιά, που μού ζήτησαν να ξαναπώ δυό λόγια από καρδιάς, γι’αυτό το μεγάλο θέμα :

Πως είτε στη ζωή, είτε στη σκηνή, θα παίξουμε, αυτό που δεν θα ερμηνεύσουμε· και η ζωή μας, και το παίξιμο μας, για νά’χει αληθινό αντίκρυσμα, θα πρέπει να παραμείνει μυστήριο.

Είναι κάτι πολύ περισσότερο οι άνθρωποι από τις ετικέτες που τούς βάζουν ή έχουν βάλει οι ίδιοι στον εαυτό τους· κι αυτό θα φανεί .

Γιατί ότι και να κάνουμε, θα αρκέσει μιά μέρα, έναν μόνο κύμα τού Μεγάλου Ωκεανού,               ν’απλωθεί στην άμμο τής καρδιάς μας, να σβήσει οτιδήποτε περιττό πάνω σ’αυτήν και να γράψει πάνω της, σαν για πρώτη φορά.

…Καλό θέρος !

*Το θεατρικό μου σεμινάριο, θεωρητικό κ διαδραστικό, θα επαναληφθή κάποια στιγμή.   Ευχαριστώ όλους όσους μου το ζητάνε.