Ο Αθανάσιος Φωκάς, ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες μαθηματικούς, μίλησε στην εκπομπή «Το Βήμα του Πολίτη» και στον δημοσιογράφο Σάκη Βούτο για τη συναρπαστική επιστημονική διαδρομή του
Ο διακεκριμένος Κεφαλλονίτης μαθηματικός και καθηγητής του Πανεπιστημίου του Κέμπριτζ, Αθανάσιος Φωκάς, μίλησε στον δημοσιογράφο Σάκη Βούτο με αφοπλιστική ειλικρίνεια για τη διαδρομή του από το Αργοστόλι μέχρι τα κορυφαία ακαδημαϊκά ιδρύματα του κόσμου.
Η πορεία του δεν ήταν ευθύγραμμη. Η δική του ιστορία, όπως την περιγράφει, είναι περισσότερο μια ιστορία επιμονής, περιέργειας και υπέρβασης των αποτυχιών παρά ένα «success story» χωρίς εμπόδια.
Ένα από τα βασικά θέματα της συζήτησης είναι η ευρύτητα της γνώσης. Ο Αθανάσιος Φωκάς δεν περιορίστηκε ποτέ σε ένα μόνο επιστημονικό πεδίο, αλλά κινήθηκε ανάμεσα στα μαθηματικά, τη φυσική, την ιατρική, τις νευροεπιστήμες, την τεχνολογία, τη φιλοσοφία, τη μουσική και την τέχνη. Για τον ίδιο, η πραγματική κατανόηση δεν προκύπτει από τον αυστηρό διαχωρισμό των επιστημών, αλλά από τη δυνατότητα να συνδέει κανείς διαφορετικούς τρόπους σκέψης. Και για την επίλυση μεγάλων προβλημάτων θεωρεί απαραίτητη τη φαντασία.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η άποψή του για την αποτυχία. Δεν τη θεωρεί αντίθετη της επιτυχίας, αλλά αναπόσπαστο μέρος της. Όσο υψηλότερους στόχους θέτει κάποιος και όσο πιο δύσκολα προβλήματα επιχειρεί να λύσει, τόσο μεγαλύτερη είναι και η πιθανότητα να αποτύχει. Αυτό που έχει σημασία είναι η δυνατότητα να συνεχίζει. Ο ίδιος συνδέει την επίτευξη σημαντικού έργου με δύο χαρακτηριστικά: τον σεβασμό στον χρόνο και την ψυχολογική δύναμη που απαιτείται για να αντιμετωπίζει κανείς τις δυσκολίες και τις αποτυχίες.
Η συζήτηση αγγίζει και ένα ζήτημα που αφορά ιδιαίτερα τη νέα γενιά: τη σχέση με την τεχνολογία και το διαδίκτυο. Ο Φωκάς δεν προτείνει την απόρριψη της τεχνολογίας· αντίθετα, θεωρεί ότι οι δυνατότητές της είναι τεράστιες. Προειδοποιεί όμως ότι η συνεχής αναζήτηση γρήγορων ερεθισμάτων μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος αναζητά την ευχαρίστηση και να κάνει δυσκολότερη την υπομονή που απαιτεί ένα δύσκολο βιβλίο, μια επιστημονική εργασία ή ένας δημιουργικός στόχος. Παράλληλα, τονίζει ότι ο χρόνος στο διαδίκτυο δεν πρέπει να υπονομεύει τις προσωπικές σχέσεις και τον ουσιαστικό στοχασμό.
Ίσως, τελικά, το σημαντικότερο μήνυμα της συνέντευξης βρίσκεται στην αναζήτηση της ποιότητας. Ο Φωκάς καλεί τη νέα γενιά να μην αρκείται στις εύκολες λύσεις, αλλά να αναζητά την πολυπλοκότητα, τη γνώση, την αισθητική και τη δημιουργία. Και η δική του διαδρομή από το Αργοστόλι προς την παγκόσμια επιστημονική κοινότητα δείχνει στην πράξη ότι η αφετηρία δεν καθορίζει το αποτέλεσμα. Αυτό που μπορεί να το καθορίσει είναι η επιμονή να μάθεις, να αποτύχεις, να ξαναπροσπαθήσεις και τελικά να δημιουργήσεις.
Το μήνυμα που προκύπτει από τη συνέντευξη είναι ιδιαίτερα επίκαιρο: τα παιδιά δεν χρειάζονται περισσότερο χρόνο μπροστά σε οθόνες, αλλά περισσότερο χρόνο για να σκεφτούν, να διαβάσουν, να δημιουργήσουν και να ανακαλύψουν τι πραγματικά τα ενδιαφέρει. Σε μια εποχή άμεσης πληροφορίας και συνεχούς διάσπασης της προσοχής, η προστασία του δημιουργικού χρόνου μπορεί να αποτελέσει μία από τις σημαντικότερες επενδύσεις για το μέλλον της νέας γενιάς.
