Συνέντευξη του Κώστα Ευαγγελάτου στον Γιώργο Κιβωτού Μηλιαρέση στο ένθετο “ΕΣΤΙΑζω”

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ του ΚΩΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΑΤΟΥ

στον ΓΙΩΡΓΟ ΚΙΒΩΤΟΥ-ΜΗΛΙΑΡΕΣΗ στο ΕΝΘΕΤΟ  “ΕΣΤΙΑζω”, τεύχος 79, Σεπτεμβρίου 2026 της εφημερίδας ΕΣΤΙΑ.

• Ζωγράφος; Ποιητής; Θεωρητικός της τέχνης; Ή μήπως ένα ακμαιότατα ανήσυχο πνεύμα που ισορροπεί με τον δικό του μοναδικό τρόπο ανάμεσα και στα τρία; Πού κατατάσσει ο Κώστας Ευαγγελάτος τον εαυτό του σήμερα;

• Η σχεδόν ταυτόχρονη εκδήλωση, η αποδοχή και η απόκτηση των κύριων ιδιοτήτων μου δεν είχε αρχικά στόχο της την ισορροπία ανάμεσα τους αλλά την διαρκή διαλεκτική ενδοσκόπηση και εμβάθυνση των προτύπων, των καταστάσεων και των επιδιώξεων μου με άξονα την βασική λειτουργία της αφαιρετικής πνευματικής διαδικασίας. Σήμερα υπάρχει στο νου μου μια κατακτημένη ισορροπία ανάμεσα στην πράξη και την θεωρία που θεμελιώθηκε όμως στο καυτό της εμπειρίας.
  
  – Η Ελλάδα «παράγει» τέχνη στις μέρες μας; «Γεννάει» ανθρώπους με καλλιτεχνική φύση και πνεύμα που να μπορούν να την εκπροσωπήσουν επάξια;

• Η Ελλάδα όχι μόνο παράγει τέχνη σήμερα αλλά θα΄λεγα ότι έχουμε υπερπαραγωγή με την καλή έννοια του όρου. Το θέμα αυτό προς ανάλυση και συζήτηση παραμένει επίκαιρο και καθοριστικό και θα είναι ανοικτό σε ποικίλες προσεγγίσεις, εκφραστικό προσανατολισμό και το ιδεολογικό υπόβαθρο που στηρίζει αυτή την παραγωγή με επαχθείς κατά τη γνώμη μου τρόπους. Η επάξια εκπροσώπηση της τέχνης των ημερών μας είναι βέβαια αξιολογική κρίση, διάθεση, πρόθεση και κυκλωματική αντίληψη που είναι λίαν αμφισβητούμενη για πολλά σοβαρά προαπαιτούμενα που απουσιάζουν και για τα αισθητικά αποτελέσματα που πολλάκις έχουν μιμητικό χαρακτήρα αναλήθειας και δεν είναι αυθεντικές δημιουργίες.
  
  – Από τη Νομική και το Πανεπιστήμιο Αθηνών, σπουδές στη Θεωρία της Τέχνης στο Μανχάταν. Δυό κόσμοι εντελώς αντιδιαμετρικοί μεταξύ τους. Με τι κίνητρα πήρατε αυτήν την απόφαση; Μιλήστε μας λίγο για το «γλυκό»… μικρόβιο που έκανε την τέχνη, τρόπο ζωής και έκφρασής σας.

• Ακριβώς οι κόσμοι αυτοί και κυριολεκτικά οι κοινωνικές δομές και πεποιθήσεις τότε ήταν σε πολλά αντίθετοι. Από την παιδική ηλικία μου είχα πληροφορίες για την μεγάλη εξέλιξη των τεχνών τόσο στο Παρίσι όσο και στη Νέα Υόρκη. Επηρεασμένος από την ζωή του παππού μου που ήταν από τους πρώτους μετανάστες στην Αμερική, τις οικογενειακές διηγήσεις για την επιστροφή του, πλούσιος πλέον, περί το 1925 στην Κεφαλονιά, ήθελα πολύ να πάω και εγώ εκεί για σπουδές αναζητώντας ίσως ένα όνειρο, που υλοποιήθηκε τελικά σε ικανοποιητικό βαθμό, αλλά με τελείως προσωπικό και διαφορετικό τρόπο.
  
  – Εκθέσεις σας έχουν φιλοξενηθεί σε Η.Π.Α. και Ευρώπη. Θα μπορούσε ποτέ η Ελλάδα, να γίνει και αυτή ένας εικαστικός-καλλιτεχνικός πόλος, που δεν θα έχει τίποτε να ζηλέψει από τις χώρες αυτές;

• Δυστυχώς άλλαξε εκ θεμελίων θα έλεγα όλο το σκηνικό διεθνώς που είχε διαμορφωθεί επί δεκαετίες. Η οικονομική κρίση και η πανδημία παράλληλα με την τεράστια χρηματιστηριακή επίδραση έχουν αλλοιώσει παράλληλα με τον μεταμοντερνισμό τον κόσμο της τέχνης που γνωρίζαμε. Βέβαια από την μεταπολεμική περίοδο η νεοελληνική τέχνη προσπάθησε να έχει μια υπολογίσιμη θέση στις αισθητικές εξελίξεις. Τότε βέβαια υπήρχε χάσμα και εύλογη απόσταση με τα σημαντικά κέντρα της διεθνούς τέχνης. Όμως αξιόλογοι καλλιτέχνες που σπούδασαν, έζησαν και διέπρεψαν στο εξωτερικό προσέδωσαν κάτι από την αίγλη τους στο εντόπιο αξιόλογο δυναμικό και υπήρξε ο απαραίτητος συντονισμός και εξωστρέφεια. Η αναπόφευκτη αλλοτρίωση φιλότεχνων, μεσαζόντων, εμπόρων τέχνης, δημοπρατών και χρηματιστών έχει ξεφύγει κατά πολύ από την ουσία και την αξία των πραγμάτων. Σήμερα δεν έχουμε να ζηλέψουμε κανένα αφού δεν υπάρχουν αξιοκρατικοί πόλοι και πνευματικοί φάροι αληθινής τέχνης. Ακολουθούμε αλλά και συμβαδίζουμε σε ένα φάσμα μιας ελεγχόμενης παγκοσμοιοποίησης. –
• Τα έργα σας κοσμούν πλήθος δημόσιων χώρων και συλλογών. Πόσο δικαιωμένος αισθάνεστε σήμερα, έχοντας αφήσει ανεξίτηλο το αποτύπωμά σας μέσα στο χρόνο;

• Αυτό, το όποιο αποτύπωμα στο χρόνο, ιδεαλιστικό κατάλοιπο, το επεδίωκα από μικρός. Εξάλλου η καλλιτεχνική μου παραγωγή δεν ήταν ποτέ εγωιστικής πρόθεσης. Επιζητούσα ανέκαθεν την επικοινωνία και τον ευρύ διάλογο με τους δέκτες των αισθητικών μου αναζητήσεων. Αρκετά από τα έργα μου τα έχω προσφέρει δωρεάν, με μεγάλη χαρά, ιδιαίτερα σε εκπαιδευτικά ιδρύματα που διδάσκουν και καλλιεργούν τις νέες γενιές.

• Στην «Ελεγεία των Εκβατάνων» η μνήμη έρχεται ως συνδετικός κρίκος με την ιστορική συνέχεια, χωρίς να χάνεται η αίσθηση της φθοράς. Σε έναν κόσμο ψηφιακό, πλαστικό, άχρωμο και απρόσωπο, μήπως άρχισαν να «…ανθίζουν οι φλόγες στη Νεκρόπολη» και τελικά μήπως οι «όψεις ζωής που δε θα δούμε» ήταν μία προφητεία για τον κίνδυνο που διατρέχουν οι τέχνες σήμερα, από την εξέλιξη;

• Το όποιο προφητικό στοιχείο στα γραφόμενα μου δεν είναι κάποιας μεταφυσικής ικανότητας αλλά συστηματικής παρατήρησης και μελέτης των δεδομένων και ειδικά της ιστορικής εμπειρίας. Η ανθρώπινη ύπαρξη είναι ευάλωτη και ταυτόχρονα απόλυτα δυνατή. Η τέχνη ως αναπαραστατική έκφραση και ψυχολογική ερμηνεία του εξωτερικού και εσωτερικού κόσμου διαισθάνεται πολλά που σίγουρα είναι ανέφικτο να δούμε…αλλά τα υποψιαζόμαστε.

– Έχετε νιώσει ποτέ την ποίηση να διακατέχει τη ζωγραφική σας και το αντίστροφο, την ζωγραφική να ζωντανεύει με τα χρώματά της την ποίησή σας;

Η κάθε μορφή τέχνης έχει δικούς της κωδικούς και τρόπους προσέγγισης, έκφρασης και υλοποίησης, όμως η ποίηση -σιωπώσα ή ομιλούσα- όταν διατυπώνεται πηγαία και έντεχνα ζωντανεύει με την αισθητική συγκίνηση το κάθε τι.

• Ποιές φιλίες άφησαν ανεξίτηλο το πέρασμά τους μέσα σας και ποιές απώλειες ακόμα και σήμερα αδυνατείτε να ξεπεράσετε;

Οι φιλικές σχέσεις στις οποίες επένδυσα και αφιέρωσα πολλά διαδραμάτισαν και έχουν ευτυχώς διατηρήσει πολύ σημαντική θέση στην ζωή μου αλλά και την καλλιτεχνική μου πορεία. Δυστυχώς τα φιλικά πρόσωπα αγάπης και εμπιστοσύνης που έχουν πεθάνει είναι η μεγάλη και ανεπίστρεπτη απώλεια. Η παρουσία των καλών φίλων που έφυγαν δεν αναπληρώνεται ποτέ πλέον. Οι αναμνήσεις βέβαια, οι προτροπές, οι συμβουλές, ακόμη και οι παρατηρήσεις τους με εμψυχώνουν στα δύσκολα.

– Ζωγραφική, ποίηση, ποιό από τα δύο θα ακολουθούσατε αν είχατε μόνο μία επιλογή;

Αν είχα μια επιλογή θα ακολουθούσα την ζωγραφική. Η φυσιοκρατική εικόνα του κόσμου και η τεράστια επιρροή της προηγείται της ανθρώπινης εννοιακής γλώσσας…Όμως για τίποτα σχετικό με την εκφραστική διαδικασία δεν υπάρχει μία επιλογή. Μόνο πρακτικοί λόγοι μπορούν να την επιβάλλουν.

– Υπάρχουν «Ευαγγελάτοι» σήμερα; Κι αν ναί, τι τους συμβουλεύετε;

Σήμερα, αν εννοείται τον τρόπο που χειρίστηκα τα της ανεξάρτητης και ανένδοτης δημιουργίας μου και της καθημερινής μου εγρήγορσης, όχι δεν υπάρχουν, αφού επιλογές και αποφάσεις ανάλογες με τις δικές μου δεν συμβαδίζουν με τα επιζητούμενα και βέβαια δεν έχουν κερδοσκοπικές συμβιβαστικές επιδιώξεις και σχέσεις …Στην νεότητα μου προσπάθησαν αρκετοί να με μιμηθούν, είτε αντιγράφοντας εικαστικές προτάσεις μου, είτε οικειοποιούμενη όρους, τίτλους, απόψεις και κάτι ομολογουμένως κατάφεραν, όχι όμως για πολύ… Θάθελα και ελπίζω ότι η αμεσότητα, η ταυτότητα και η αφοσίωση μου στα της τέχνης και του λόγου καθώς και η επιμορφωτική μου πρόθεση πάντα θα έχουν θέση στην πληθώρα των καιρών μας. Η συμβουλή μου είναι συνέπεια, επιμονή και αντοχή.

• «Έρωτας βωμός. Έρωτας νόμος» αλλά και «Μ’ ένα delete σβήνεις εικόνες»… Μπορεί να παραμείνει εφαλτήριο έμπνευσης για έναν καλλιτέχνη ο έρωτας, όταν κάπου τον έχουμε ευτελίσει μέσα απ’ την τεχνολογία και μοιάζει σαν να προσπαθεί να… επαναπροσδιοριστεί;

• Ο έρωτας όπως και άλλα συναισθήματα, ορμές και δυνατότητες συμβαδίζει φυσικά με την ηλικία, τη ρώμη, τη δύναμη και κύρια την εξωτερική ομορφιά που γιγαντώνει το ερωτικό πάθος. Η εσωτερική ομορφιά ασφαλώς συμβάλλει ιδανικά όταν υπάρχει, αλλά στην πραγματικότητα η μεγαλύτερη αξία-ανεκτίμητη κατά την γνώμη μου έχει το οπτικό κάλλος. Στην εποχή μας το σκίρτημα του έρωτα εξακολουθεί βέβαια να είναι γιγάντιο βιολογικά, απλά θα έχει στο υπερτεχνολογικό μέλλον νέες και ίσως άγνωστες σε μας αφετηρίες και καταλήξεις.

• Έρωτας και μοναξιά. Ποιό από τα δύο αυτά στοιχεία, στάθηκε ευεργετικότερο εφαλτήριο στην έμπνευση του Κώστα Ευαγγελάτου;

• Η αίσθηση της ατομικής μοναξιάς που συνειδητοποίησα πολύ νωρίς με οδήγησε στην αναζήτηση, το κυνήγι, την εμπειρία, την έξαψη και το ερωτισμό. Όμως στη μοναξιά, ενίοτε στη θλίψη και την απογοήτευση δημιούργησα τους οπτικούς και πνευματικούς καρπούς των άφθονων βιωμάτων μου.

• Ο Αργεντίνος Facundo Cabral είχε πει ότι «…κάθε ποιητής που γεννιέται, ισοδυναμεί έναν φαντάρο λιγότερο». Ποίηση αλλά και οι τέχνες γενικότερα, μπορούν να αλλάξουν τον κόσμο μας ή μήπως αυτό αποτελεί μιά ρομαντική προσέγγιση;

• Θάλεγα ότι η προσέγγιση αυτή, αν και διδακτικά εξαιρετική, είναι με κοινωνικοπολιτική ματιά «ναίφ», απλοική δηλαδή, και όχι ρομαντική. Ο ρομαντισμός παίρνει τα όπλα και αγωνίζεται μέχρις εσχάτων για την δικαιοσύνη, την ειρήνη, τον ανθρωπισμό…Όλοι είμαστε φαντάροι ισόβια. Η ποίηση και οι τέχνες μπορεί να είναι και επιθετικό όπλο ενάντια στον εφησυχασμό και το βόλεμα.

• Αισθανθήκατε μέσα από τη διεθνή αναγνώριση που βιώσατε, ότι η Επτανησιακή ευμορφία και αρμονία, μπορεί να πολεμήσει τη μετριότητα και το σκοτάδι;

• Η μετριότητα και το σκοτάδι είναι κάποιες πραγματικές συνθήκες που πολλαπλασιάζονται καθημερινά. Η ευμορφία και η αρμονία ειδικά της επτανησιακής κουλτούρας δίνει ένα πρότυπο, ένα παράδειγμα, μια τάση για ουσιαστική δημιουργική μέθεξη που βοηθάει με θετικό τόπο στην υπέρβαση των συνθηκών αυτών.

• Νέα Υόρκη, Παρίσι, Ρώμη, Μπουένος Άϊρες, Λος Άντζελες, η Κεφαλονιά όμως είναι πάντα το λιμάνι στο οποίο καταλήγετε… Είναι η Ιθάκη σας; Κι αν ναί, γιατί;

• Η καταγωγή του κάθε ανθρώπου, όπως ίσως και η καταγωγή της τέχνης, διαμορφώνει το αρχέγονο οικογενειακό λιμάνι, το σπίτι, το ανώι, το κατώι, το παλάτι, γενικά τον απτό κόσμο του καθενός μας. Γεννήθηκα στην μετασεισμική Κεφαλονιά της ανοικοδόμησης, των νοσταλγικών, τραυματικών διηγήσεων και των μεγάλων ελπίδων. Στο ποίημα μου «Ο ύμνος της Κεφαλονιάς» διατυπώνω τις ενδόμυχες και ειλικρινείς απόψεις μου. Είναι επόμενο να καταλήγω στην Κεφαλονιά παρόλο που αγάπησα, οικειοποιήθηκα και αναγνωρίστηκα δεόντως και ευπρεπώς, σε άλλες πόλεις και τόπους. Αναγνωρίζω βέβαια με συγκίνηση την διαχρονική αγάπη των συμπολιτών μου και την συμμετοχή τους στις εντόπιες δράσεις μου. Η πραγματική ή ποιητική Ιθάκη είναι μέσα μας και την βιώνουμε από το πρώτο «κλάμα» της ζωής και την διάχυτη στοργή των γονέων μας μέχρι το άγνωστο τέλος. Το αναγκαίο ταξίδι και η πείρα της Καβαφικής επίγνωσης και της επιστροφής είναι η ουσιαστική και οριακή ανθρώπινη ευτυχία.

ΚΩΣΤΑΣ ΕΥΑΓΓΕΛΑΤΟΣ

Ζωγράφος, Ποιητής, Θεωρητικός της τέχνης.