Όταν ο παγκοσμίου φήμης αρχιτέκτονας Le Corbusier ήθελε να ξανασχεδιάσει το Αργοστόλι – Στο νέο βιβλίο του Ηλία Μπεριάτου

Διαβάσαμε με πολύ ενδιαφέρον το νέο βιβλίο του Ηλία Μπεριάτου – Αργοστόλι η παρουσίαση του οποίου θα γίνει την Δευτέρα 24 Αυγούστου 2026 ώρα 8.00 μ.μ. στην Κοργιαλένειο βιβλιοθήκη Αργοστολίου.

Ο κ. Μπεριάτος στο πολύ ενδιαφέρον βιβλίο του αναφέρει μία σχεδόν απίστευτη ιστορία, για το πως η ανοικοδόμηση της Κεφαλονιάς μετά τους σεισμούς του 1953 παραλίγο να ανατεθεί στον παγκοσμίου φήμης αρχιτέκτονα Le Corbusier.

Η πόλη που δεν έγινε ποτέ: Ο Le Corbusier και η ανοικοδόμηση του Αργοστολίου

Όταν ο σεισμός του Αυγούστου του 1953 κατέστρεψε μεγάλο μέρος της Κεφαλονιάς, της Ζακύνθου και της Ιθάκης, το Αργοστόλι βρέθηκε μπροστά σε ένα ιστορικό σταυροδρόμι: να ξαναχτιστεί όπως ήταν ή να αποτελέσει ένα πείραμα για την πόλη του μέλλοντος.

Και σε αυτό το δεύτερο ενδεχόμενο θα μπορούσε να είχε πρωταγωνιστήσει ένας από τους σημαντικότερους αρχιτέκτονες του 20ού αιώνα: ο Le Corbusier.

Η αποκάλυψη προκύπτει από το προσωπικό αρχείο του καθηγητή του ΕΜΠ Π. Τουρνικιώτη. Σε δακτυλόγραφο σημείωμα της 29ης Οκτωβρίου 1953, λίγους μόλις μήνες μετά την καταστροφή, καταγράφεται ότι ο Le Corbusier είχε δεχθεί τηλεφώνημα από το γαλλικό υπουργείο Εξωτερικών, μέσω του οποίου ενημερώθηκε για τις ενέργειες των ελληνικών υπουργείων Εσωτερικών και Ανοικοδομήσεως σχετικά με την ανασυγκρότηση των πόλεων της Κεφαλονιάς.

Το ενδιαφέρον, όμως, δεν σταματά εκεί.

Σε μεταγενέστερο σημείωμα, με ημερομηνία 24 Νοεμβρίου 1954, ο διάσημος αρχιτέκτονας αναφέρεται στους όρους και τις υποχρεώσεις που θα αναλάμβανε εφόσον του ανατίθετο το έργο στην Ελλάδα και ειδικότερα στο Αργοστόλι της Κεφαλονιάς. Στο ίδιο αρχείο υπάρχουν ακόμη αποκόμματα εφημερίδων και σημειώματα που αποδεικνύουν το ενδιαφέρον του για την υπόθεση.

Η μάχη ανάμεσα στο μοντέρνο και την παράδοση

Η υπόθεση, ωστόσο, δεν ήταν απλή.

Στην Ελλάδα της εποχής υπήρχε έντονος προβληματισμός για το κατά πόσο η ανοικοδόμηση των νησιών έπρεπε να ανατεθεί σε ξένους αρχιτέκτονες. Χαρακτηριστικό είναι το άρθρο του καθηγητή της Σχολής Αρχιτεκτόνων του ΕΜΠ Α. Μιχελή, που δημοσιεύθηκε στην «Καθημερινή» τον Σεπτέμβριο του 1953.

Ο Μιχελής εξέφραζε τον προβληματισμό του για την πιθανότητα να αναλάβουν ξένοι αρχιτέκτονες τον σχεδιασμό των κατεστραμμένων πόλεων. Αναφερόταν μάλιστα ειδικά στην περίπτωση του Αργοστολίου και της Ζακύνθου, όπου συζητούνταν η συμμετοχή Γάλλου και Ιταλού αρχιτέκτονα αντίστοιχα.

Γιατί τελικά δεν έγινε;

Παρά το ενδιαφέρον και τις επαφές, η ανάθεση στον Le Corbusier δεν προχώρησε.

Το βιβλίο αποδίδει την εξέλιξη, μεταξύ άλλων, στις αντιδράσεις των Ελλήνων αρχιτεκτόνων, αλλά και στην πολυπλοκότητα της ίδιας της διαδικασίας ανοικοδόμησης. Μετά από μια τέτοια καταστροφή δεν υπήρχε ένας μόνο παράγοντας που αποφάσιζε. Εμπλέκονταν ελληνικά υπουργεία, τοπικοί φορείς, ξένοι οργανισμοί, αρχιτέκτονες, πολεοδόμοι και πολιτικοί.

Κάθε πρόταση έπρεπε να περάσει μέσα από ένα σύνθετο πλέγμα τεχνικών και πολιτικών αποφάσεων.

Και έτσι, το σχέδιο ενός Αργοστολίου από τον Le Corbusier έμεινε τελικά ένα ενδεχόμενο που δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ.

Πώς θα ήταν σήμερα το Αργοστόλι;

Η σκέψη προκαλεί αναπόφευκτα ένα συναρπαστικό ερώτημα.

Τι θα βλέπαμε σήμερα αν ο Le Corbusier είχε τελικά αναλάβει τον σχεδιασμό της μετασεισμικής πόλης;