Αποκλειστικό: Το άγνωστο φωτογραφικό ημερολόγιο του τότε Ισραηλινού αξιωματικού Σλόμο Ερέλ που ξαναζωντανεύει την Κεφαλονιά του 1953.
Το άγνωστο φωτογραφικό ημερολόγιο του Σλόμο Ερέλ από τις πρώτες ημέρες μετά τον μεγάλο σεισμό
Αύγουστος 1953.
Η Κεφαλονιά έχει μόλις χτυπηθεί από έναν από τους ισχυρότερους σεισμούς που γνώρισε ποτέ η σύγχρονη Ελλάδα. Ολόκληρες πόλεις έχουν καταρρεύσει. Το Αργοστόλι και το Ληξούρι θυμίζουν περισσότερο βομβαρδισμένο τοπίο παρά ελληνικό νησί.
Μέσα σε αυτό το χάος καταφθάνουν τα πρώτα πλοία διεθνούς βοήθειας.
Ανάμεσά τους βρίσκεται και ο νεαρός τότε αξιωματικός του Ισραηλινού Ναυτικού Σλόμο Ερέλ ο οποίος στη συνέχεια διετέλεσε αρχηγός του ναυτικού του Ισραήλ. Δεν γνωρίζει ότι, εκτός από τις επιχειρήσεις διάσωσης, θα καταγράψει με τον φωτογραφικό του φακό μία από τις σημαντικότερες οπτικές μαρτυρίες της τραγωδίας.
Οι εικόνες που άφησε πίσω του δεν είναι σκηνοθετημένες. Δεν προορίζονταν για πρωτοσέλιδα. Είναι η ματιά ενός ανθρώπου που περπατά μέσα στα χαλάσματα ενώ σώζει ζωές.
Ένα αρχείο που επέστρεψε μετά από επτά δεκαετίες
Για δεκαετίες αυτές οι φωτογραφίες παρέμειναν μακριά από την Ελλάδα.
Σήμερα, χάρη στη διάθεσή τους μέσω του Wikimedia Commons, μπορούμε να δούμε την Κεφαλονιά μέσα από τα μάτια ενός ανθρώπου που βρέθηκε εκεί όχι ως επισκέπτης αλλά ως διασώστης.
Δεν αποτυπώνει μόνο κτίρια που κατέρρευσαν.
Αποτυπώνει την αξιοπρέπεια των κατοίκων, τη διεθνή αλληλεγγύη και τις πρώτες στιγμές της αναγέννησης ενός νησιού.
Ίσως γι’ αυτό το αρχείο του Σλόμο Ερέλ να αποτελεί σήμερα ένα από τα σημαντικότερα φωτογραφικά ντοκουμέντα της ιστορίας της Κεφαλονιάς.
Η μέρα που σταμάτησε ο χρόνος
Το Αργοστόλι δεν θυμίζει πόλη.
Οι δρόμοι έχουν εξαφανιστεί κάτω από τόνους πέτρας. Τα αρχοντικά που για δεκαετίες στόλιζαν την πρωτεύουσα έχουν μετατραπεί σε σωρούς από μάρμαρο και ξύλα.
Ο Σλόμο Ερέλ απαθανατίζει την εικόνα λίγες ώρες μετά την άφιξη της αποστολής διάσωσης.
Δεν υπάρχει κίνηση.
Μόνο σιωπή.
Το υπαίθριο νοσοκομείο
Εκεί όπου πριν υπήρχαν δρόμοι και καταστήματα, τώρα υπάρχουν στρατιωτικές σκηνές.
Οι τραυματίες φτάνουν συνεχώς.
Γιατροί, ναύτες και εθελοντές δουλεύουν χωρίς σταματημό.
Το πρώτο οργανωμένο κέντρο περίθαλψης της πόλης δημιουργείται κυριολεκτικά πάνω στα ερείπια.
Ο δρόμος της σωτηρίας
Τέσσερις ναύτες μεταφέρουν έναν τραυματία.
Δεν υπάρχουν ασθενοφόρα.
Δεν υπάρχουν φορεία.
Υπάρχουν μόνο ανθρώπινα χέρια.
Αυτή η εικόνα ίσως είναι η πιο χαρακτηριστική ολόκληρου του αρχείου.
Η θάλασσα έγινε νοσοκομείο
Οι πιο βαριά τραυματισμένοι μεταφέρονται με αποβατικές λέμβους στα πλοία του Ισραηλινού Ναυτικού.
Τα καταστρώματα μετατρέπονται σε χειρουργεία.
Για πολλούς, οι βάρκες αυτές ήταν η μοναδική ελπίδα επιβίωσης.
Το λιμάνι της ελπίδας
Το λιμάνι του Αργοστολίου δεν λειτουργεί πλέον ως εμπορικό λιμάνι.
Είναι το κέντρο συντονισμού της μεγαλύτερης επιχείρησης διάσωσης που γνώρισε ποτέ το νησί.
Από εδώ περνούν τρόφιμα, φάρμακα, γιατροί και τραυματίες.
Μια πόλη από πέτρα
Οι φωτογραφίες του Ερέλ αποκαλύπτουν το μέγεθος της καταστροφής καλύτερα από οποιαδήποτε στατιστική.
Ολόκληρα οικοδομικά τετράγωνα έχουν εξαφανιστεί.
Η παραλιακή ζώνη μοιάζει βομβαρδισμένη.
Η γέφυρα De Bosset που λύγισε μετά από 150 χρόνια
Δεν κατέρρευσαν μόνο σπίτια.
Η πέτρινη γέφυρα de Bosset από το 1813 δεν άντεξε το χτύπημα.
Κάθε μετακίνηση απαιτούσε πλέον αυτοσχεδιασμό.
Οι άνθρωποι
Το βλέμμα πέφτει στα πρόσωπα.
Παιδιά. Γυναίκες. Ηλικιωμένοι.
Κανείς δεν γνωρίζει τι θα φέρει η επόμενη μέρα.
Κι όμως, όλοι βοηθούν ο ένας τον άλλο.
Οι ηγέτες στα χαλάσματα
Λίγες ημέρες μετά την καταστροφή, ο βασιλιάς Παύλος με τον Παναγιώτη Κανελλόπουλο επισκέπτονται την Κεφαλονιά.
Δίπλα του βρίσκονται αξιωματικοί του Ελληνικού και του Ισραηλινού Ναυτικού.
Η εικόνα συμβολίζει τη διεθνή κινητοποίηση που προκάλεσε η τραγωδία.
Όταν η διπλωματία έδωσε τη θέση της στην αλληλεγγύη
Ανάμεσα στις φωτογραφίες ξεχωρίζουν και στιγμές όπου Έλληνες, Ισραηλινοί και άλλοι ξένοι αξιωματικοί συντονίζουν τις επιχειρήσεις βοήθειας.
Δεν υπάρχουν επίσημες τελετές.
Δεν υπάρχουν σημαίες.
Υπάρχει μόνο μια κοινή προσπάθεια να σωθούν όσο το δυνατόν περισσότεροι άνθρωποι.
Οι σεισμοί του 1953 έγιναν μία από τις πρώτες μεγάλες διεθνείς ανθρωπιστικές επιχειρήσεις στη μεταπολεμική Μεσόγειο.
Ένα πολύτιμο αρχείο για τον τόπο μας
Οι φωτογραφίες του Σλόμο Ερέλ δεν είναι απλώς εικόνες μιας φυσικής καταστροφής.
Είναι η ματιά ενός ανθρώπου που βρέθηκε στην Κεφαλονιά ως διασώστης και έφυγε κρατώντας μαζί του ένα ανεκτίμητο κομμάτι της ιστορίας του νησιού.
Αποτυπώνει την αξιοπρέπεια των κατοίκων, τη διεθνή αλληλεγγύη και τις πρώτες στιγμές της αναγέννησης ενός νησιού.
Ίσως γι’ αυτό το αρχείο του Σλόμο Ερέλ να αποτελεί σήμερα ένα από τα σημαντικότερα φωτογραφικά ντοκουμέντα της ιστορίας της Κεφαλονιάς.
Οι φωτογραφίες του αφιερώματος προέρχονται από τη συλλογή του Σλόμο Ερέλ (Shlomo Erel), αξιωματικού του Ισραηλινού Ναυτικού, ο οποίος συμμετείχε στις επιχειρήσεις διάσωσης στην Κεφαλονιά τον Αύγουστο του 1953. Οι εικόνες διατίθενται μέσω Wikimedia Commons με άδεια Creative Commons / VRT, σύμφωνα με τους όρους που αναγράφονται στη σελίδα κάθε αρχείου.
