1944-2024: 80 χρόνια από τo τέλος της Ιταλικής και Γερμανικής Κατοχής της Κεφαλονιάς Αδημοσίευτα τεκμήρια από τα Γ.Α.Κ – Τμήμα Κεφαλληνίας (Εκπαιδευτικά Αρχεία)
178views
1944-2024: 80 χρόνια από τo τέλος της Ιταλικής και Γερμανικής Κατοχής της Κεφαλονιάς
Αδημοσίευτα τεκμήρια από τα Γ.Α.Κ – Τμήμα Κεφαλληνίας (Εκπαιδευτικά Αρχεία)
Κείμενο: Καγγελάρης Διονύσιος, εκπαιδευτικός με απόσπαση στα Γ.Α.Κ, Τμήμα Κεφαλληνίας
Την Πρωτομαγιά του 1941 ολοκληρώθηκε η κατάληψη της Κεφαλονιάς από τους Ιταλούς κατακτητές. Την προηγούμενη μέρα Ιταλοί αλεξιπτωτιστές είχαν πέσει στον κάμπο της Κρανιάς! Η Ιταλική Διοίκηση με στόχο την προσάρτηση των νησιών πήρε σκληρά μέτρα: αντικατέστησε το νόμισμα με Ιονικές δραχμές, ίδρυσε υποκαταστήματα ιταλικών τραπεζών, μετονόμασε δρόμους και πλατείες, κυκλοφόρησε ιταλικά γραμματόσημα, απαγόρευσε την εισαγωγή ελληνικών χαρτοσήμων, έπαυσε την επικοινωνία και τη διοικητική αλληλογραφία με το “κατοχικό κράτος” των Αθηνών.
Όσον αφορά την αγροτική παραγωγή, οι ντόπιοι έπρεπε να παραδίδουν το πλεόνασμα του κεφαλονίτικου ελαιόλαδου στον “Αγροτικό Συνεταιρισμό Ιονίων Νήσων” με ανταλλαγή μικρής ποσότητας και κακής ποιότητας αλεσμένο καλαμπόκι. Επιπλέον, οργίαζε η πείνα, η ακρίβεια και η μαύρη αγορά.
Στον εκπαιδευτικό τομέα τοποθετήθηκε ως Σχολικός Επόπτης ο Giovanni Ruffini και διατηρήθηκε στη θέση του ο Επιθεωρητής Δημοτικών Σχολείων Αθανάσιος Δημόπουλος υπό ασφυκτικό έλεγχο. Σε εγκύκλιο της Επιθεώρησης Δημοτικών Σχολείων αναφέρεται ρητά ότι “ επί των εγγράφων και αναφορών μας αναγράφηται εφεξής ΙΤΑΛΙΚΗ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΙΣ ΚΕΦΑΛΛΗΝΙΑΣ” (1) ενώ σε άλλη εγκύκλιο του ο Επιθεωρητής έγραφε ότι κατά την καθημερινή διδασκαλία οι διευθυντές και το λοιπό προσωπικό των σχολείων θα έπρεπε να καθοδηγούν την στάση των μαθητών απέναντι στα στρατεύματα κατοχής και γενικά προς κάθε ξένο που βρισκόταν επί του πατρίου εδάφους. Η στάση αυτή θα έπρεπε να είναι αξιοπρεπής και αρμόζουσα στους Έλληνες κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες.(2)
Ο επιθεωρητής Δημοτικών Σχολείων Αθ. Δημόπουλος, τον οποίον ο ιστορικός Σπ. Λουκάτος αποκαλεί πατριώτη, αρκετά νωρίς, με επείγουσα εγκύκλιο του στις 5/9/1941 προέβη σε ενέργειες, για την παροχή κάποιων τροφίμων στους μαθητές. (3)
Παραθέτουμε τα σχετικά έγγραφα καθώς και Τίτλους Προόδου (ενδεικτικά) μαθητών της εποχής που φέρουν ιταλικά γραμματόσημα ως χαρτόσημα, με αναγραφή ISOLE JONIE. Η υποχρεωτική χρήση αυτών έγινε με το διάταγμα 97/25-3-1942 του Αρχηγού Πολιτικών Υποθέσεων των Ιονίων Νήσων Πιέρο Παρίνι. Στα ενδεικτικά παραλειπόταν βεβαίως το πολιτειακό έμβλημα του «Βασιλείου της Ελλάδος» και ακόμη δεν αναφέρεται ο όρος «Ιταλική Στρατιωτική Διοίκησις Κεφαλληνίας» (4),(5),(6),(7),(8)
Χρειάζεται ίσως περισσότερη έρευνα για να διαπιστωθεί ο λόγος της απουσίας κάποιου πολιτειακού τίτλου επί των ενδεικτικών της εποχής, παρά τα όσα ρητά αναφέρει η εγκύκλιος 16/10-5-1941
(4), (5), (6), (7), (8) ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΑ ΤΗΣ ΙΤΑΛΙΚΗΣ ΚΑΤΟΧΗΣ ΠΟΥ ΦΕΡΟΥΝ ΙΤΑΛΙΚΑ ΧΑΡΤΟΣΗΜΑ – ΓΡΑΜΜΑΤΟΣΗΜΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΓΡΑΦΗ “ISOLE JONIE”
(τεκμήρια 9,10) Πράξεις αναμόρφωσης Προϋπολογισμού 1940-1941 (23-24/7/1941)Σχολικής Εφορείας Δημοτικού Σχολείου Τσελεντάτων. Εντυπωσιάζει η πολιτειακή διόρθωση και τα ποσά «υπερ του Αγώνος, εις Υπουργείον» και «διαγοράν μαλλιών, κατασκευήν και μεταφοράν ειδών στρατού»
Μετά την σφαγή των Ιταλών από τέως συμμάχους τους, τον Σεπτέμβριο του 1943, η Γερμανική Διοίκηση κατήργησε όλα τα προηγούμενα μέτρα (νόμισμα, τράπεζες, χαρτόσημα, γραμματόσημα, κ.τ.λ) και ενσωμάτωσε το νησί στο κατοχικό κράτος της Αθήνας. Ο τίτλος «ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΕΙΑ», (11) αφορά το κατοχικό ψευδοκράτος που ίδρυσαν στη χώρα μας οι δυνάμεις του Άξονα με τις διορισμένες από αυτές δωσιλογικές κυβερνήσεις.
Η Κεφαλονιά ήταν ελεύθερη ήδη από τις 9-11/9/1944. Η απαίσια, μαύρη, εχθρική γερμανική κατοχή είχε τελειώσει.
Όμως προς το τέλος της κατοχής (ειδικά το καλοκαίρι του 1944) και λίγο μετά, η εδραιωμένη έλλειψη εμπιστοσύνης και ο ανταγωνισμός για επικράτηση μεταξύ διαφορετικών ομάδων, οι παλιές προσωπικές διαφορές, οι συνεργασίες ντόπιων με τους κατακτητές, οδήγησαν σε αντεκδικήσεις, ομηρίες, ένοπλες συγκρούσεις, και εκτεταμένη βία εκατέρωθεν (κυρίως στις περιοχές της Παλικής, του Ελειού – αλλά και σε άλλες περιοχές της Ελλάδας, προοιωνίζοντας τις ακόμη πιο μαύρες μέρες του Εμφυλίου Πολέμου, που θα ακολουθούσαν…
Λόγω των τραυματικών αυτών γεγονότων μετά την αποχώρηση των κατοχικών στρατευμάτων, δεν καθιερώθηκε ως επίσημη εθνική εορτή το τέλος του πολέμου –όπως έγινε σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες- αλλά η ένδοξη αρχή του!
Χρησιμοποιήθηκαν έγγραφα από τα παρακάτω αρχεία:
Αρχείο Δημοτικού Σχολείου Τουλιάτων, ΓΑΚ, Τμήμα Κεφαλληνίας
Αρχείο Δημοτικού Σχολείου Μεσοβουνίων, ΓΑΚ, Τμήμα Κεφαλληνίας
Αρχείο Δημοτικού Σχολείου Τσελεντάτων, ΓΑΚ, Τμήμα Κεφαλληνίας
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Γεώργιος Ν. Μοσχόπουλος, Ιστορία της Κεφαλονιάς (1940-1949) ΠΟΛΕΜΟΣ-ΚΑΤΟΧΗ-ΕΜΦΥΛΙΟΣ, τομ 3ος, ΑΘΗΝΑ 2020
Σπύρος Δημ. Λουκάτος, Τα χρόνια της ιταλικής και γερμανικής κατοχής και της εθνικής αντίστασης στην Κεφαλονιά και στην Ιθάκη, τ.1ος, εκδόσεις ο δ ε β, Αθήνα 1987.
Μάργαρη Φιλιππίτσα, «Η Προπαγάνδα και η Εκπαιδευτική πολιτική των Ιταλικών Στρατευμάτων Κατοχής στα Επτάνησα (1941 – 1943)», Μεταπτυχιακή εργασία, Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Πατρών, 2010-2011
Πέτρος Πετράτος, «Λόγος και πράξη του μαθητικού κινήματος στην Κεφαλονιά στα χρόνια. της κατοχής (1941-1944)»,ΙΑ΄ Διεθνές Πανιόνιο Συνέδριο (Κεφαλονιά, 21-25.5.2018)-ΠΡΑΚΤΙΚΑ, τομ.2, σελ 143-170, Αργοστόλι 2019
add a comment
