“Καφές Παράδεισος” του Παύλου Σαμίου-Όταν η βυζαντινή τέχνη συναντιέται με τον μοντερνισμό και τη λαΐκή σοφία

«ΚΑΦΕ ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΣ» ΤΟΥ ΠΑΥΛΟΥ ΣΑΜΙΟΥ

Όταν η βυζαντινή τέχνη συναντιέται με τον μοντερνισμό και τη λαΐκή σοφία

Της αγιογράφου κριτικού βιβλίου –τέχνης Μαριλένας Φωκά (ΜΑ)

Σε μια περίοδο επιβεβλημένης απομόνωσης, αποστασιοποίησης των ανθρώπων, κατακερματισμού της προσωπικότητας και επιβούλευση της ανεξαρτησίας του ατόμου, ένας διεθνώς αναγνωρισμένος καλλιτέχνης και καθηγητής της ΑΣΚΤ με εμφανείς επιρροές στη δημιουργική του απόδοση από την βυζαντινή τέχνη αλλά και τον γαλλικό μοντερνισμό, ο Παύλος Σάμιος, έρχεται δυναμικά στο προσκήνιο με μια εικαστική πρόταση που τιτλοφορείται «Καφέ Παράδεισος». Η έκθεση, που λαμβάνει χώρα στη Γκαλερί Σκουφά, στην οδό Σκουφά 4 στο Κολονάκι από τις 2 Σεπτεμβρίου 2020, φιλοξενεί δύο συμπληρωματικές θεματολογικά και ειδολογικά ενότες, τα παρισινά και τα αθηναϊκά καφενεία, χώροι πολύ οικείοι στον δημιουργό από την καλλιτεχνική του θητεία στο Παρίσι.

Ανέκαθεν τα καφενεία ήταν τόποι συνάθροισης, επικοινωνίας, χαλάρωσης, δημιουργίας και σύσφιξης των ανθρώπινων σχέσων αλλά και συνάμα φορείς πολιτικών ζυμώσεων, σφυγομετρήσεων και εν κατακλείδι, «η καρδιά» του τόπου εγκατάστασης και λειτουργίας τους, όπου το αρχιτεκτονικό στοιχείο που τα ολοκλήρωνε ήταν οι όγκοι και οι δράσεις της ανθρώπινης μορφής.

Τα καφενεία του Παύλου Σάμιου τα χαρακτηρίζει μια σχεδιαστική αρτιότητα. Απο άποψη χρωματολογίας ο καλλιτέχνης κινείται με ιμπρεσιονιστική τάση μεταξύ του δίπολου μπλέ-πράσινου που παραπέμπει σε αγιογραφικό κάμπο και έδαφος, με φωτίσματα φυχρού –θερμού. Καίρια θέση στη σύνθεση καταλαμβάνουν κάποια επιμελώς υπερτονισμένα και υπό άλλη κλίμακα (πρακτική της βυζαντινής τέχνης για τα πιο σημαντικά πρόσωπα της εικονογραφίας) στοιχεία των βιωματικών του εγγραφών, όπως π.χ. τα παπούτσια. Οι βαλίτσες και τα παπούτσια ως φετιχιστικά αντικείμενα ήταν αγαπημένες αποτυπώσεις των μοντέρνων ζωγράφων που «ιστορούσαν» τα γαλλικά καφέ. Με αυτήν την τεχνοτροπική γραμμή της αφαίρεσης και της παραμόρφωσης, ο δημιουργός υποδηλώνει την ανθρώπινη παρουσία που γεμάτη παλμό διακηρρύσει την αναχώρηση, την τάση για φυγή και την έντονη ανάγκη πλήρωσης της εσωτερικής αναζήτησης. Για να να δημιουργήσει τα νέα έργα του ο Παύλος Σάμιος εμπνεύστηκε από το καφέ «ο Παράδεισος», που πριν από μια δεκαετία περίπου λειτουργούσε κοντά στο ατελιέ του στην πλατεία Αττικής. Όπως ανέφερε«Ήταν το στέκι μιας γειτονιάς όπου μαζεύονταν οι πάντες, μεροκαματιάρηδες, γεροντάκια, νταβατζήδες. Ένας κόσμος που έξω μπορεί να μην είχε κοινά, αλλά εκεί ερχόμασταν όλοι σε ‘κοινωνία’. Ο γέρος που το κρατούσε πέθανε και στη θέση του σήμερα βρίσκεται ένα φαρμακείο. Το ελληνικό καφέ ‘ο Παράδεισος’ έκλεινε όλη την ομορφιά της μετανεοκλασικής παράδοσης, τη χαρά και την κακομοιριά μαζί όλης της Ελλάδας. Στιγμές ερωτισμού, χαράς, ένα φως που έβγαινε από τα πρόσωπα των ίδιων των ανθρώπων∙ και το απόγευμα με τα γερόντια που πίνανε καφέ χωρίς να λένε τίποτα, ένα πέρασμα. Έχω πάρει πολλά από τα καφενεία και ήθελα να τους εξασφαλίσω την αιωνιότητα.» Η τιτλοφόρηση της έκθεσης έχει σαφείς επιρροές από την βιβλική παράδοση αφού μας ανάγει μέσω της εικαστικής ανδρομικής αφήγησης σε παλαιότερες εποχές υποσχόμενη έναν σύγχρονο επίγειο παράδεισο μέσω «της κοινωνίας των θαμώνων» στις σύγχρονες κιβωτούς της λαϊκής σοφίας, τα καφενεία.

(Πηγή:Μουτσόπουλος Θανάσης, monopoli.gr, athinaika@kathimeri.gr)

Απαγορεύεται ρητά η οποιαδήποτε χρήση, αναπαραγωγή, αναδημοσίευση, αντιγραφή, αποθήκευση, πώληση, μετάδοση, διανομή, έκδοση, εκτέλεση, φόρτωση (download), μετάφραση, τροποποίηση με οποιονδήποτε τρόπο, τμηματικά ή περιληπτικά του περιεχομένου του δικτυακού τόπου και των υπηρεσιών που προσφέρονται σε αυτό, χωρίς την προηγούμενη άδειά εκπροσώπου της Ιστοσελίδας (portoni.gr). Δείτε τους Όρους Χρήσεις